Verzet begint niet met grote woorden, maar met kleine daden.
Een tekst die ik las tijdens onze wandeling over het ereveld in Loenen op de Veluwe. We wandelden langs rijen graven van oorlogsslachtoffers, waarvan veel mensen uit het verzet. Mensen die durfden opstaan tegen onrecht, hun nek durfden uit te steken. En dat met de dood moesten bekopen.
We liepen langs rijen graven met namen van mensen. Ineens stond ik bij het graf van een 16-jarige. Iemand met nog een heel leven voor zich, dat in de kiem was gesmoord. Een stille getuige van wat er gebeurt als machthebbers uit zijn op eigen macht en op het creëren van hun eigen "ideale" samenleving. Een samenleving waarin geen plaats is voor mensen die anders zijn, die niet voldoen aan de standaarden van die machtshebbers. Een gepolariseerde samenleving waarin mensen tegen elkaar worden opgezet. Een samenleving ook, waarin wordt gezocht naar een zondebok. Iemand die de schuld krijgt van alles wat niet goed is.
Aan het eind van onze wandeling werden we geconfronteerd met de vraag: wat zou jij doen? Een vraag die tot nadenken aanzet. Zou ik in die oorlogsjaren bereid zijn geweest om mijn nek uit te steken. Met gevaar voor eigen leven op te staan tegen onrecht? Ik wil daar niet te makkelijk over denken. Ik heb nooit een oorlog meegemaakt, ik weet niet wat ik gedaan zou hebben.
Ik kijk om me heen en zie wat er vandaag gebeurt. Ik zie machthebbers met een verdeel-en-heers politiek, die uit zijn op polarisatie, waarin mensen tegen elkaar worden opgezet. Waarin mensen gedwongen worden keuzes te maken, waarin links en rechts tegen elkaar worden opgezet en kritiek de kop wordt ingedrukt. Ik zie hoe asielzoekers worden aangewezen als zondebok, als de schuldige van alles wat niet goed gaat in onze samenleving. Dat is makkelijk, want dan hoeven we tenminste niet naar ons zelf te kijken. Waar sta jij vandaag? Die vraag op dat ereveld dreunt vandaag nog steeds door.
Ik geloof en ik probeer zo goed mogelijk vanuit dat geloof te leven en keuzes te maken. Soms gaat het goed, vaak ook niet. Daarom is zo’n vraag af en toe goed. Als een spiegel, die je naar jezelf laat kijken en laat nadenken. Durf ik vanuit mijn geloof op te komen tegen de polarisatie, tegen al dat links-rechts denken, tegen die zondebok politiek? Door verbindend te zijn en de andere wang toe te keren. Door de naaste te zijn van de mensen die ik tegenkom en die mij nodig hebben, ongeacht links/rechts, ras, afkomst of religie. Door te luisteren naar de ander, zonder meteen met mijn eigen mening klaar te staan. Door anders te zijn.